Ticaret Politikası Önlemleri

-İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat
-İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat
-İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Mevzuat
-İthalatta Gözetim Uygulanması Hakkında Mevzuat
-Belirli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat
-Türkiye’nin Ticari Haklarının Korunması Hakkında Mevzuat
-Çin Halk Cumhuriyeti Menşeli Malların İthalatında Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat
-İkili Anlaşmalar ve Protokoller veya Diğer Düzenlemeler Kapsamı Dışında Belirli Ülkeler Menşeli Tekstil Ürünleri İthalatında Gözetim ve Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat

Serbest Bölgelerin Tarihsel Gelişimi

Cumhuriyetin ilk yıllarında, 1927 yılında ilk serbest bölge uygulaması “Serbest Mıntıka Kanunu” kabul edilmiştir. Bu kanuna göre Amerikan Ford Şirketiyle yapılan sözleşme gereği Ford traktör, kamyon ve otomobil parçaları getirilerek İstanbul Tophane’de oluşturulan bir bölgede montajı yapılarak Türkiye için satılması planlanmış olup ancak 1929 yılında ekonomik krizin baş göstermesiyle uygulama geliştirilememiştir.

1946 yılında çıkarılan bir kanunla İstanbul Eminönü’nde oluşturulacak bir antrepo’da ülkemizde üretilecek el ürünlerinin bir bölgede toplanarak ülke dışına satışı planlanmış olup ancak bu yasa da işlevlik kazanmamıştır.

1953 yılında yeni bir serbest bölge kanunu çıkartılmıştır. Bu kanunun uygulanmasına işlerlik kazandırabilmek için 1956 yılında serbest bölge nizamnamesi çıkartılarak 1957 yılında İskenderun TCDD limanında oluşturulan bir alan serbest bölge olarak kullanılmaya başlanmış fakat yürütülemeyerek kısa süre sonra kapatılmıştır.

Bu tarihlerden sonra 1985 yılında çıkartılan ve halen yürürlükte olan Serbest Bölgeler Kanunu’nda bir değişiklik olmamıştır.

Serbest Bölgelerin Ülke Ekonomisine Sağladığı Katkılar

-İthal girdi kullanarak üretim yapan yerli firmalara gümrük vergisiz mal girişi imkânı sağlayarak, yurtdışındaki rakipleri ile aynı şartlarda üretim yapma imkanı sağlar.

-Sağlanan kolaylıklar nedeniyle ülkenin ihracat imkânlarını ve döviz girdisini artırır.

-Serbest bölgeye büyük partiler halinde getirilen mallar gerektiğinde küçük partiler halinde ülkeye ithal edilerek depolama giderleri ve sadece ithal edilen mallar için gümrük vergisi ödeneceğinden üretim maliyetlerinin düşmesi sağlanır.

-Yabancı sermayeli firmalar risk faktörünün düşük, sağlanan avantajlar sonucu karlılığın daha yüksek olduğu serbest bölgelerde daha kolay yatırımda bulunur. Böylece ülkeye yeni teknolojilerin girmesi hızlanır.

-Ülkede uygulanması düşünülen yeni ticaret ve ekonomi politikaları için deneme alanı olarak kullanılabilir.

- İstihdamı arttırır.

Serbest Bölgelerin Gelir Kalemleri Nelerdir?

Serbest bölgelerden elde edilen gelirlerden;

a) Faaliyet ruhsatı ve izin belgesi karşılığı tahsil edilecek ücretler,

b) Yurt dışından bölgeye getirilen malların CIF değeri üzerinden binde 1 ve bölgeden Türkiye’ye çıkarılan malların FOB değeri üzerinden binde 9 oranında, peşin olarak ödenecek ücretler,

c) Serbest bölgeyi işleten gerçek veya tüzel kişilerle yapılacak sözleşmeler uyarınca tahsil edilecek tutarlar,

d) Bölge faaliyetlerinden sağlanan diğer gelirler, İlgili idare tarafından sözleşmeler gereği tüzel kişilere yapılan gelir payı aktarmaları düşüldükten sonra Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde açılacak bir özel hesaba yatırılır. Bu hesapta toplanan tutarlardan ret ve iadeler düşüldükten sonra kalan tutar, Dış Ticaret Müsteşarlığı merkez ödemelerini yapan merkez saymanlığı hesabına yatırılır. Merkez saymanlık hesabına yatırılan meblağ bütçeye gelir kaydedilir.

Serbest Bölgelerin Tanımı

Serbest Bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber,

a) Serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmazsızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin uygulanması bakımından, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen;

b) Serbest dolaşımdaki eşyanın, bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı; yerlerdir.